Układy technologiczne magazynu – Przelotowy, kątowy czy workowy? Który wybrać?

Czym są układy technologiczne magazynu?

Układy technologiczne magazynu to fundamentalne schematy organizacji przestrzennej i przepływu materiałów wewnątrz obiektu magazynowego. Definiują one sposób rozmieszczenia kluczowych stref funkcjonalnych – takich jak strefa przyjęć, składowania, kompletacji i wydań – oraz przebieg dróg transportowych łączących te obszary. Wybór konkretnego układu (np. przelotowego, kątowego czy workowego) determinuje kierunek i logikę przemieszczania się towarów, mając bezpośredni wpływ na efektywność operacyjną, bezpieczeństwo pracy oraz optymalne wykorzystanie dostępnej przestrzeni magazynowej.

Układ przelotowy (przepływowy)

Układ przelotowy, znany też jako przepływowy, to jeden z najbardziej intuicyjnych schematów organizacji magazynu. Charakteryzuje się on liniowym przepływem towarów. Strefa przyjęć znajduje się po jednej stronie budynku, a strefa wydań po przeciwległej. Towary przemieszczają się przez magazyn w jednym kierunku, przechodząc kolejno przez strefę składowania i ewentualnie strefę kompletacji.

Zalety:

• Prosty i uporządkowany przepływ – minimalizuje ryzyko krzyżowania się dróg transportowych dla towarów przychodzących i wychodzących, co zmniejsza ryzyko kolizji i błędów.
• Łatwość organizacji – klarowny podział na strefy ułatwia zarządzanie procesami.
• Dobry dla rotacji FIFO – naturalnie wspiera zasadę „Pierwsze Weszło, Pierwsze Wyszło”.

Wady:

• Wymaga specyficznego kształtu budynku – najlepiej sprawdza się w obiektach podłużnych, prostokątnych.
• Potencjalnie dłuższe trasy transportu wewnętrznego – odległość między strefą przyjęć a wydań może być znaczna.
• Mniej elastyczny – może być trudniejszy do adaptacji w przypadku zmian w procesach.

Układ kątowy (narożny)

W układzie kątowym (narożnym) strefy przyjęć i wydań towarów zlokalizowane są na dwóch sąsiadujących ze sobą ścianach budynku, tworząc kształt litery „L”. Przepływ materiałów odbywa się niejako „po łuku” przez strefę składowania. Jest to rozwiązanie często spotykane w budynkach o specyficznych uwarunkowaniach architektonicznych lub gdy konieczne jest rozdzielenie ruchu pojazdów dostawczych i odbiorczych.

Zalety:

• Dobre wykorzystanie narożników budynku – może być optymalny dla niektórych kształtów hal.
• Możliwość częściowego rozdzielenia dróg transportowych – choć przepływy mogą się krzyżować, jest to często mniejszy problem niż w układzie workowym.
• Umiarkowana elastyczność – stanowi pewien kompromis między układem przelotowym a workowym.

Wady:

• Potencjalne „wąskie gardło” – obszar, w którym krzyżują się drogi przepływu towarów (w „narożniku” litery L), może być miejscem powstawania zatorów.
• Bardziej złożony przepływ – wymaga staranniejszego planowania dróg transportowych niż układ przelotowy.

Układ workowy (wjazdowo-wyjazdowy / podkowiasty) 

Układ workowy, często nazywany też wjazdowo-wyjazdowym lub podkowiastym (układ litery „U”), charakteryzuje się tym, że strefy przyjęć i wydań towarów znajdują się na tej samej ścianie budynku, zazwyczaj obok siebie. Towary wpływają do magazynu, są składowane, a następnie wracają w kierunku tej samej ściany, by opuścić obiekt. Przepływ materiałów przypomina kształt podkowy.

Zalety:

• Doskonałe wykorzystanie ramp załadunkowych – umożliwia koncentrację operacji przyjęć i wydań w jednym miejscu.
• Wspólne zasoby – możliwość współdzielenia personelu i sprzętu (np. wózków widłowych) między strefą przyjęć i wydań.
• Krótsze trasy transportu wewnętrznego – często towary o wysokiej rotacji mogą być składowane blisko strefy przyjęć/wydań.
• Dobry dla budynków kwadratowych – elastyczny pod względem kształtu hali.

Wady:

• Duże ryzyko kongestii – intensywny ruch w strefie przyjęć i wydań, krzyżowanie się dróg transportowych może prowadzić do zatorów i pomyłek.
• Trudności w rozdzieleniu przepływów – może utrudniać zachowanie np. standardów sanitarnych (mieszanie się towarów „czystych” i „brudnych”).

Porównanie układów technologicznych magazynu

Poniższa tabela przedstawia zwięzłe porównanie opisanych układów technologicznych magazynu:

Typ Układu	Charakterystyka Przepływu	Główne Zalety	Główne Wady
Przelotowy	Liniowy, w jednym kierunku (wejście -> wyjście)	Prosty przepływ, minimalne krzyżowanie dróg, dobry dla FIFO	Wymaga podłużnego budynku, potencjalnie dłuższe trasy transportu wewnętrznego
Kątowy/Narożny	W kształcie litery „L” (wejście i wyjście na sąsiednich ścianach)	Dobre wykorzystanie narożników, możliwość częściowego rozdzielenia przepływów	Potencjalne zatory w „narożniku”, bardziej złożony przepływ niż przelotowy
Workowy/U-kształtny	W kształcie litery „U” (wejście i wyjście na tej samej ścianie)	Dobre wykorzystanie ramp, wspólne zasoby, krótsze trasy, elastyczny dla kształtu budynku	Duże ryzyko zatorów w strefie przyjęć/wydań, trudności w rozdzieleniu przepływów

Wybór optymalnego układu technologicznego magazynu

Nie ma jednego, uniwersalnego układu technologicznego magazynu, który sprawdzi się w każdym magazynie. Wybór zależy od wielu czynników, takich jak: kształt i wielkość dostępnego obiektu, rodzaj składowanych towarów, wymagana rotacja zapasów, natężenie przepływu materiałów, stosowane urządzenia transportu wewnętrznego (np. wózki widłowe) oraz specyficzne wymagania procesowe (np. konieczność wydzielenia stref o kontrolowanej temperaturze).

W Paletowe.pl rozumiemy, jak ważna jest przemyślana organizacja przestrzeni magazynowej. Nasi eksperci oferują profesjonalne doradztwo magazynowe oraz pomagają w projektowaniu układów technologicznych dostosowanych do indywidualnych potrzeb. Niezależnie od wybranego układu, kluczowe jest również odpowiednie wyposażenie magazynu, w tym dobór właściwych regałów magazynowych (paletowych, półkowych, wjezdnych itp.), które umożliwią realizację założonego przepływu towarów. Skontaktuj się z nami, aby znaleźć najlepsze rozwiązania dla Twojego biznesu.